Za krnju Jugoslaviju, pa za samostalnu državu: Kako je tekao put Crne Gore ka referendumu 2006.
Admin | 21 May 2026
Referendumu prethodili mnogi burni događaji iz devedesetih, početkom kojih je ideju o samostalnoj Crnoj Gori podržavala manjina stanovništva, uglavnom glasača Liberalnog saveza i Socijaldemokratske partije
Za krnju Jugoslaviju, pa za samostalnu državu: Kako je tekao put Crne Gore ka referendumu 2006. Fotografija je preuzeta sa interneta
Crna Gora je od prvog referenduma o nezavisnosti 1992. godine, preko Savezne Republike Jugoslavije (SRJ), a zatim državne zajednice Srbije i Crne Gore (SCG), došla do obnove nezavisnosti 21. maja 2006, čime je označen završetak dugog političkog procesa.
Prvi referendum o državno-pravnom statusu održan je 1. marta 1992. godine. Pitanje na referendumu glailo je: “Da li ste za to da Crna Gora, kao suverena republika, nastavi da živi u zajedničkoj državi - Jugoslaviji, potpuno ravnopravno s drugim republikama koje to budu željele?”.
Na referendumu, na kom je izlaznost bila 66 odsto, 266.273 građanina, odnosno 96,8 odsto, podržalo je da opciju Crna Gora ostane dio Jugoslavije. Protiv je bilo oko četiri odsto građana.
Referendum 1992. bojkotovao je dio albanske nacionalne zajednice, kao i dio opozicionih stranaka, među kojima je bio i Liberalni savez Crne Gore, koji se zalagao za nezavisnost Crne Gore. Liberalni savez je s političke scene nestao 2005, godinu uoči referenduma, iako je bio rodonačlenik ideje o obnovi državne nezavisnosti.
Najjača tadašnja politička snaga, Demokratska partija socijalista (DPS), bila je 1992. za ostanak u zajedničkoj državi sa Srbijom.
Rezultat tada održanog referenduma doveo je do formiranja SRJ, 27. aprila 1992. Tog datuma je na sjednici Savezne skupštine u Beogradu, usvojen Ustav SRJ, čime su Srbija i Crna Gora formalno konstituisale novu zajedničku državu nakon raspada Socijalističke Federativne Republike Jugoslavije (SFRJ).
Ustavom su definisani osnovni principi federacije i odnosi između njenih članica.
SRJ je postojala do 4. februara 2003, kad je njena struktura promijenjena i kad je preoblikovana u novu državnu zajednicu pod nazivom Srbija i Crna Gora.
Dvije godine nakon pada s vlasti nekadašnjeg predsjednika SRJ Slobodana Miloševića, Crna Gora i Srbija sklopile su Beogradski sporazum, kojim je savezna država transformisana u državnu zajednicu SCG. Sporazum je potpisan 14. marta 2002, a Skupština SRJ ga je usvojila krajem aprila te godine.
Krajem marta 2002, tadašnji predsjednik Crne Gore Milo Đukanović je nakon potpisivanja Beogradskog sporazuma u parlamentu, rekao da nije prekršen Ustav Crne Gore, niti da je Crnoj Gori uskraćeno pravo na državnu samostalnost.
Komentarišući prigovore da je potpisivanjem Beogradskog sporazuma uskraćeno to pravo Crnoj Gori, Đukanović je objasnio da je “međunarodna zajednica u ovom trenutku bila protiv referenduma i da je Srbija bila protiv nezavisnosti Crne Gore, ali i da unutar Crne Gore nije bilo ubjedljive većine za izglasavanje nezavisnosti”.
Zbog toga je, kako je tada rekao, za njega bila prihvatljivija opcija da se referendum odgodi za tri godine, kako bi Crna Gora u međuvremenu harmonizovala svoj sistem sa sistemom Evropske unije (EU) i normalizovala odnose sa Srbijom, zahvaljujući čemu bi imala njeno razumijevanje i saglasnost za osamostaljenje.
Poslanici Savezne skupštine su 4. februara 2003. usvojili i proglasili Ustavnu povelju, kojom je konstituentima zajednice omogućeno da po isteku tri godine od potpisivanja dokumenta, raspišu plebiscit o državnom statusu, što je zvanična Podgorica učinila.
Državna zajednica imala je samo pet ministarstava i to: Ministarstvo inostranih poslova, Ministarstvo za ekonomske odnose sa inostranstvom, Ministarstvo privrede i unutrašnje trgovine, Ministarstvo nacionalnih i etničkih zajednica, kao i Ministarstvo odbrane.
Iz Crne Gore su za ministre izabrani Amir Nurković, kom je pripao resor unutrašnje trgovine, i Branko Lukovac, koji je bio zadužen za Ministarstvo za ekonomske odnose s inostranstvom.
Visoki predstavnik EU Havijer Solana izrazio je “istinsko zadovoljstvo” zbog usvajanja Ustavne povelje, poručivši tada da institucije nove državne zajednice i vlade Srbije i Crne Gore treba da obezbijede da ona “djeluje i da obećanje o ulasku u evropske integracije postane stvarnost”.
Visoki predstavnik EU je podvukao da tada “počinje istinski rad na tome da se nova zajednica sprovede u djelo”.
Dotadašnji predsjednik SRJ Vojislav Koštunica je bio smijenjen, a za predsjednika državne zajednice SCG izabran je visoki funkcioner DPS-a Svetozar Marović.
Državna zajednica SCG postojala je do 21. maja 2006, kad je Crna Gora na referndumu obnovila državnu nezavisnost.
Crna Gora ovog 21. maja obilježava 20 godina od kada je na referendumu, nakon skoro devet decenija, obnovila državnu samostalnost. Na referendumu je glasalo 419.240 građana, ili 86,5 odsto od ukupnog broja birača.
Nezavisnost države podržalo je 230.661 građanin, ili 55,5 odsto onih koji su izašli na referendum, dok je za ostanak u zajedničkoj državi sa Srbijom glasalo 185.002 građanina, ili 44,5 odsto.
Skupština Crne Gore prethodno je usvojila Zakon o referendumu, koji je dogovoren uz preporuku EU i posredovanje Solaninog specijalnog izaslanika Miroslava Lajčaka. Za uspjeh referenduma bilo je potrebno da ga podrži 55 odsto izašlih birača.
Referendumsko pitanje glasilo je: “Želite li da Republika Crna Gora bude nezavisna država s punim međunarodno-pravnim subjektivitetom”.
Referendumu su prethodili mnogi burni događaji iz devedesetih, početkom kojih je ideju o samostalnoj Crnoj Gori podržavala manjina stanovništva, uglavnom glasača Liberalnog saveza i Socijaldemokratske partije. Međutim, to se mijenja krajem tih godina, kad dolazi do razlaza u tada jedinstvnom DPS-u i kad ta stranka, na čelu s Milom Đukanovićem, okreće leđa tadašnjem predsjedniku SRJ Slobodanu Miloševiću.
Skupština Crne Gore je 2. marta, na predlog predsjednika Republike Filipa Vujanovića, donijela odluku da referendum o državno-pravnom statusu bude održan 21. maja. Za predsjednika Republičke referendumske komisije (RKK) izabran je Slovak František Lipka.
Pravo izjašnjavanja na referendumu imali su građani koji su u skladu sa propisima o izborima imali biračko pravo. Prema podacima RRK, pravo glasa na referendumu imalo je 484,7 hiljada građana.
Prije referenduma i tokom referendumske kampanje 2006, formirana su dva politička bloka: blok za nezavisnost, koji je predvodio DPS, i unionistički blok koji je zagovarao očuvanje državne zajednice sa Srbijom i koji je predvodila Socijalistička narodna partija (SNP).
Lider bloka za nezavisnost bio je tadašnji premijer i predsjednik DPS-a Đukanović. Sporazum o zajedničkom učešću u referendumskoj kampanji potpisali su 23. marta 2006. predstavnici 10 parlamentarnih i vanparlamentarnih partija i Pokreta za nezavisnost, čime je ozvaničeno formiranje suverenističkog bloka.
Dokument su potpisima ovjerili Đukanović, potpredsjednik Socijaldemokratske partije Ivan Brajović, predsjednici Građanske partije, Liberalne aprtije i Demokratske unije Albanaca Krsto Pavićević, Miodrag Živković i Ferhat Dinoša, predsjednici Bošnjačke stranke, Hrvatske građanske inicijative i Demokratske zajednice Muslimana/Bošnjaka Rafet Husović, Marija Vučinović i Rifat Vesković, koordinator Pokreta za nezavisnu evropsku Crnu Goru Branko Lukovac, predsjednik Narodne sloge Novak Kilibarda i Aleksandra Banjević iz Građanskog foruma Nikšića.
Đukanović je u kampanji isticao potrebu obnove državne samostalnosti i evropske integracije. Njegov blok je naglašavao pravo Crne Gore na nezavisno odlučivanje i jačanje međunarodnog položaja.
Predvodnik unionističkog bloka (bloka za očuvanje državne zajednice) bio je tadašnji predsjednik SNP-a Predrag Bulatović.
SNP, Narodna stranka, Demokratska srpska stranka i Srpska narodna stranka odabrale su Bulatovića za koordinatora svih aktivnosti.
“Nastupaćemo jedinstveno i koordinirano, jer uprkos programskim razlikama imamo isti cilj - da Srbija i Crna Gora ravnopravno žive u zajedništvu”, saopštio je Bulatović.
Unionistički blok isticao je istorijske, ekonomske i kulturne veze između Crne Gore i Srbije kao argument za očuvanje državne zajednice.
Pogledajte još:
Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.
Ova vest ima 8222 karaktera sto je za 84% vece od proseka.
Ovo je trenutno 127982 vest
NE PROPUSTITE
Snovi evropski, muke balkanske: Crna Gora 20 godina nakon obnove državne nezavisnosti
Generacija rođena 2006. u Crnoj Gori: Glasniji i aktivniji
Crna Gora i Srbi
Princ Čarls čestitao 20 nezavisnosti Crne Gore: "S posebnom toplinom se sjećam naše posjete u martu 2016. godine"
Vrijeme je za evropsku pobjedu
Crna Gora Jugoslavija referendum Dan nezavisnosti Srbija i Crna Gora Milo Đukanović Slobodan Milošević Vojislav Koštunica Miroslav Lajčak
Komentari
Ostavi komentar
Grafik posecenosti
