Procedure nisu preče od istorije Ulcinja: Čapuni poručuje da najjužnija opština treba da postane grad
Admin | 20 May 2026
Istorijski i urbani centri poput Ulcinja ili Kotora mogu ostati bez statusa grada, dok opštine poput Tivta mogu steći taj status isključivo na osnovu administrativnih i fiskalnih kriterijuma, tvrdi poslanik Force
Procedure nisu preče od istorije Ulcinja: Čapuni poručuje da najjužnija opština treba da postane grad Fotografija je preuzeta sa interneta
Predlog zakona o lokalnoj samoupravi nedovoljno je promišljen pokušaj reforme sistema, pa kao takav zahtijeva mnogo ozbiljniji društveni i politički konsenzus. Taj predlog ne ispunjava uslove da bude ubrzano usvojen, bez šire stručne i javne rasprave - ocijenio je poslanik Force u državnom parlamentu, Ilir Čapuni.
On je rekao “Vijestima” da se predlogom koji je Vlada utvrdila prošle sedmice, umjesto “očekivane decentralizacije” - predviđa jačanje kontrole države nad lokalnim samoupravama.
Prema predloženim odredbama, tvrdi Čapuni, “istorijski i urbani centri poput Ulcinja ili Kotora” mogu ostati bez statusa grada, dok opštine poput Tivta mogu steći taj status “isključivo na osnovu administrativnih i fiskalnih parametara”.
Navodi da bi, ako predlog bude usvojen u parlamentu, Ulcinj koji je vjekovima bio trgovački centar i urbano jezgro na istočnom Jadranu, u Evropsku uniju (EU) ušao “kao varoš koja ne upravlja svojom obalom i ne odlučuje o svojim razvojnim potencijalima”.
“Time se potpuno zanemaruje istorijska, kulturna i civilizacijska dimenzija gradova u Crnoj Gori. Ali, to nije jedina mana ovog predloga zakona - nažalost, ima ih više”, saopštio je Čapuni u dopisu koji je dostavio redakciji.
On je podsjetio da se na prostoru cijelog Balkana i danas pronalaze novčići s natpisima “CIVITAS DULCIGNI” i “SVACIUM CIVITAS”, svjedočanstva, kako kaže, dva urbana centra na prostoru današnje opštine Ulcinj - Ulcinja i Šasa.
Oba grada, navodi Čapuni, nisu bila samo arhitektonske i kulturne cjeline, već i politički i ekonomski organizovani prostori sa sopstvenim kovanim novcem, flotom i razvijenom trgovinom. Dodaje da je Ulcinj vjekovima bio centar trgovine, pomorstva, kulture i urbanog života na istočnoj obali Jadrana.
“Status grada (municipiuma) uživao je još od 163. godine prije nove ere. Posebno su značajna svjedočanstva o demokratiji, sudstvu i ustrojstvu ovog grada koja donosi Agostino Pertusi u svom radu ‘Per la storia di Dulcigno nei secoli XIV-XV e dei suoi statuti cittadini’, objavljenom 1973. godine u časopisu ‘Studi Veneziani’ Instituta za istoriju mletačkog društva i države. Čuveni britanski kompozitor, rođen u Napulju, Leopold de Vencel, posvetio je ovom gradu jednu polku. Svi poznati pisci i putopisci - od Johana Georga fon Hana, Evlije Čelebije, Idit Daram i Edvarda Lira do Isidore Sekulić, Ulcinju se obraćaju kao gradu. Samo naše Ministarstvo javne uprave (MJU) - ne”, piše u dopisu Čapunija.
Ističe se da je u predlogu zakona grad posebna vrsta jedinice lokalne samouprave, koja predstavlja urbani, privredni, ekonomski, administrativni, kulturni, turistički, obrazovni ili zdravstveni centar, i koji ima više od 10.000 stanovnika.
“Iako je Ulcinj sve ovo, ovaj status mu po novom predlogu zakona ne pripada zbog kriterijuma i procedure sticanja statusa grada. Paradoksalno je da danas, u XXI vijeku, Predlog zakona o lokalnoj samoupravi dovodi u pitanje upravo takav istorijski, urbani i civilizacijski identitet Ulcinja”, tvrdi Čapuni.
Kako su “Vijesti” objavile krajem prošle sedmice, pozivajući se na saznanja iz Vlade, za sada bi jedino Tivat potencijalno mogao da ispuni uslove da dobije status grada. Osim uslova koje navodi Čapuni, da bi neka opština dobila taj status potrebno je da joj je udio sopstvenih prihoda u ukupnim prihodima u posljednjih pet godina veći od 30 odsto, i da njeni organi nemaju poreskog i drugog duga prema državi, kontinuirano dvije godine prije sticanja statusa grada.
Čapuni je rekao da iako zakon formalno uvodi načelo “asimetrične decentralizacije”, njegova suština pokazuje nešto sasvim drugo - jačanje kontrole države nad lokalnim samoupravama. Umjesto, prema njegovim riječima, stvarnog prenosa ovlašćenja i primjene principa supsidijarnosti (donošenje odluka na najnižem nivou institucionalne hijerarhije), zakon uvodi mehanizme pojačanog nadzora, mogućnosti intervencije Vlade i dodatnu subordinaciju opština centralnim organima.
“Zakon ne daje jasan odgovor na jedno od ključnih pitanja lokalne demokratije - da li jedinica lokalne samouprave zaista upravlja cijelom teritorijom svoje opštine? Ovo pitanje je od presudnog značaja za Ulcinj i sve primorske gradove, posebno u kontekstu upravljanja obalom, turističkim zonama i strateškim prostorima”, piše u dopisu.
Navodi se da zakon takođe propušta priliku da propiše stvarnu digitalnu transformaciju uprave.
“Umjesto stvaranja jedinstvenog portala putem kojeg bi građanin mogao vidjeti sve svoje odnose s državom i lokalnom samoupravom - poreze, urbanizam, socijalna prava, komunalije, dozvole i druge usluge - u predlogu je fokus postavljen na sistem koji ciljano služi da država efikasnije prati, kontroliše i subordinira lokalne samouprave kroz centralizovani informacioni sistem”, naglasio je Čapuni, ocijenivši da poseban problem predstavlja činjenica da ova reforma “nema jasnu saglasnost i političku validaciju EU”.
Evropska praksa decentralizacije, dodao je, podrazumijeva snažne lokalne zajednice, pa čak i fiskalnu autonomiju uz naglašen princip supsidijarnosti, dok ovaj zakon, tvrdi sagovornik, zadržava dominantnu poziciju centralne vlasti.
“Zakon uvodi još nekoliko novina, a da pritom nije jasno iskazana stvarna potreba za njima. Tako se, između ostalog, predviđa mogućnost da jedna opština obavlja poslove iz svoje nadležnosti na teritoriji druge jedinice lokalne samouprave. Postavlja se pitanje - da li za ovakvim mehanizmom zaista postoji realna potreba i da li su ga opštine dosad tražile? Jasno je, recimo, da bi Opština Ulcinj mogla efikasnije opsluživati potrebe građana MZ Ostros. Postoji li racionalnije rješenje za građane Krajine, kojima je zgrada Opštine Ulcinj udaljena 36 kilometara, odnosno oko 43 minuta vožnje, dok do zgrade Opštine Bar moraju prelaziti 44 kilometra i putovati gotovo 57 minuta, pri čemu se polovina te trase nalazi upravo na teritoriji Opštine Ulcinj?”, pitao je Čapuni.
Kazao je i da zakon omogućava i udruživanje opština u tzv. asocijaciju, ali uz specifičan zahtjev - da ih mora biti bar 13 (polovina broja opština u Crnoj Gori).
“Čemu baš taj broj? Zar nam Zajednica opština Crne Gore nije dovoljna? Ili želimo grupisati opštine po nekom interesantnom ključu? Primorske opštine, iako imaju zajedničke razvojne, infrastrukturne i ekološke interese, ne mogu se udruživati na ovaj način jer ih je formalno samo šest. Po kom drugom ključu bi se opštine grupisale i da li je iskazana realna potreba za tako nešto?”, pitao je Čapuni.
Čapuni je konstatovao da zakon predstavlja korak unazad kad je riječ o decentralizaciji.
“Umjesto suštinske i sveobuhvatne reforme sistema lokalne samouprave, dobili smo normativni kompromis i svojevrsni ‘zakrpljen sistemski okvir’, sastavljen od parcijalnih rješenja koja ne proizlaze iz stvarnih potreba lokalnih samouprava, niti nude jasnu viziju razvoja države i odnosa između centralne i lokalne vlasti. Ovako važna reforma ne može se donositi parcijalno. Ona mora biti sprovedena kao cjelovit paket zakona, zajedno s reformom Zakona o izboru odbornika i poslanika, tj. pitanjem direktnog ili indirektnog izbora gradonačelnika, teritorijalnom organizacijom Crne Gore i redefinisanjem regionalnog razvoja. Tek tad bi se moglo ozbiljno razgovarati o modelu moderne evropske lokalne samouprave”, navedeno je u dopisu.
Naglašava se da je najuspješni model onaj u kom lokalna zajednica osjeti korist od razvoja koji stvara, a da to svakako nije slučaj sad, niti da predlog to omogućava.
Čapuni je ocijenio da će Crna Gora nakon ulaska u EU svakako morati da otvori ta pitanja iznova i da se tada mora odlučiti kako će se birati gradonačelnici i koje će nadležnosti i prihodi stvarno pripadati lokalnim zajednicama. U tom procesu, kako je istakao, moraće se otvoriti i pitanje prirodnih, istorijskih i ekonomskih cjelina.
“I na kraju poseban osvrt na slučaj Ulcinja koji bi, od regije s dva grada koji kuju svoj novac, ako se ovaj zakon usvoji ušao u EU kao varoš, koja ne upravlja svojom obalom, čiji se razvoj koči sistematski politikama i zakonima poput ovog. Kako se drugačije može objasniti da je Ulcinj jedini grad na primorju koji nema luku, a bio je značajan regionalni pomorski i trgovački centar još prije više od jednog vijeka, sa svojim novcem i svojom flotom?”, kazao je Čapuni.
Poručio je da reforma lokalne samouprave mora biti rezultat ozbiljnog društvenog konsenzusa, a ne parcijalnog normativnog eksperimenta.
“Evropska integracija ne smije značiti administrativno slabljenje istorijskih gradova poput Ulcinja, već upravo suprotno - jačanje njihovih kapaciteta da upravljaju sopstvenim razvojem”, zaključio je poslanik Force.
Pogledajte još:
Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.
Ova vest ima 9050 karaktera sto je za 55% vece od proseka.
Ovo je trenutno 127890 vest
NE PROPUSTITE
Evropski savez: Apsurdno je da Mandić dvije decenije od obnove nezavisnosti kaže da će prvi put prisustvovati prijemu
Prava će da traže i u Strazburu: Vatrogasci Luke Bar o ranoj penziji i nezavidnoj situaciji
Jedni u klin, drugi u ploču o OKU: Predložena obračunska vrijednost koeficijenta nije prihvatljiva poslodavcima
Vlada imenovala novi Odbor direktora Monteputa
Ilir Čapuni Forca Vlada Crne Gore Ulcinj Opština Ulcinj MJU Ministarstvo javne uprave Predlog zakona o lokalnoj samoupravi
Komentari
Ostavi komentar
Grafik posecenosti
