Gradovi sjećanja i roman krivice
Admin | 13 May 2026
Književno veče sa Draganom Velikićem - razgovor Gojka Božovića sa piscem o Beču, Srednjoj Evropi i granicama stvarnosti u romanu
Gradovi sjećanja i roman krivice Fotografija je preuzeta sa interneta
Dragan Velikić je pisac čiji se književni svijet prepoznaje već u prvoj rečenici: od ranih romana poput “Via Pula” i “Astragan”, do kasnijih knjiga kao što su “Ruski prozor” i “Bečki roman”, on gradi dosljedan prostor proze u kojem se sudbine likova neodvojivo prepliću s gradovima, istorijom i ličnim sjećanjem.
Na književnoj večeri koju je vodio pisac i izdavač Gojko Božović, razgovor je od početka bio usmjeren na tu prepoznatljivu mapu Velikićevog pisanja, mapu srednjoevropskih gradova i unutrašnjih biografija koje se u njima presijecaju.
Božović je istakao da je Velikić, prije svega, romanopisac. Njegova proza gotovo u potpunosti pripada romanu kao formi, bez oslanjanja na fragment ili kratku priču kao dominantan izraz.
U tom smislu, njegovo pisanje se može opisati kao dosljedno “romanocentrično”: sve polazi iz romana i sve se u roman vraća: iskustvo, sjećanje, istorija, dokument.
U Velikićevim knjigama gradovi nisu dekor, nego aktivna struktura pripovijedanja. Pula, Trst, Budimpešta, Prag, Beč i Beograd funkcionišu kao tačke jedne šire, srednjoevropske topografije pamćenja.
Ti prostori ne postoje samo u geografiji, nego i u vremenu: svaki od njih nosi slojeve ličnih i istorijskih iskustava koji se u romanu stalno preklapaju i međusobno osvjetljavaju.
Jedna od ključnih osobina Velikićeve proze jeste stalna perspektiva sumnje. Njegovi romani ne nude stabilne istine, već proces neprestanog preispitivanja: ličnog, društvenog i istorijskog.
Likovi su često uhvaćeni u situacije u kojima pokušavaju da razumiju vlastite odluke, ali i mehanizme svijeta koji ih oblikuje. Upravo u tom prostoru nastaje napetost njegove proze, između ličnog iskustva i šire društvene logike.
Poseban fokus razgovora bio je na “Bečkom romanu”, koji polazi od ličnog iskustva, ali ga razvija u širu priču o savremenom društvu i institucijama moći.
Jednog majskog jutra 2020. godine bečka policija je zakucala na vrata stana mladog psihijatra Pavla Marića. Optužen za trovanje kolega u Centralnoj bolnici, Pavle će se naći u pravosudnom limbu. Poslije sedamdeset dana koje provodi u istražnom zatvoru sudski proces se nastavlja dok se pred čitaocem odmotava klupko neslućenih manipulativnih niti koje su Pavla učinile nevinom žrtvom u rukama više sile.
Dragan Velikić maestralno slika portret evropskog ustrojstva, pravosudnog sistema u kojem postoje privilegije za jedne i slijepe ulice za druge. Kako pojedinac može da se odbrani u takvim okolnostima, na koju mjeru je sveden ljudski život kada se neočekivan splet uticaja, moći i ćiftinstva udruže protiv njega - pitanja su filigranski utkana u nijansiran portret porodičnih odnosa koji se čita kao najuzbudljivija krimi priča.
U središtu romana nalazi se pitanje koje određuje njegovu etičku i narativnu osu: kako je moguće da čovjek bude proglašen krivim bez stvarne krivice. Iz tog iskustva razvija se priča o zatvoru, istrazi i sistemu koji proizvodi istinu kao konstrukciju.
Dobitnik dvije Ninove nagrade, Velikić, kaže da je “Bečki roman” njegovo najličnije djelo do sada, te da je predložak romana zapravo istiniti događaj iz njegove biografije.
S obzirom na to da u ovoj knjizi dijeli jedan bolan period svog života, obojen fikcijom, Dragan Velikić navodi da je, zbog straha od pada u banalnost, bilo teško pisati ovo djelo.
“Nisam bio ni siguran da ću ovaj roman objaviti kada ga završim. Nisam bio siguran ni da ću uspjeti da ću moći da stvarni događaj inkorporiram u roman, a da to funkcioniše i za čitaoca koji ne zna, niti ima potrebu da zna pozadinu te knjige”, rekao je on. Okosnica romana se svodi na optužbu, da je glavni junak mog romana trovao medikamentima svoje kolege u vreme korone”, navodi on.
Roman se time približava kafkijanskoj tradiciji, ali ostaje čvrsto vezan za savremeni trenutak i njegove političke i društvene kontekste.
U razgovoru Velikića i Božovića naglašeno je da savremena evropska književnost u velikoj mjeri počiva na autofikciji, ali da Velikićev roman od tog modela pravi jasan otklon.
Iako polazi iz ličnog iskustva, “Bečki roman” ne ostaje u prostoru autobiografskog zapisa. Lična priča se transformiše u društveni i istorijski narativ, u kojem privatno iskustvo postaje materijal za širu sliku svijeta.
“Bečki roman” bavi se porodičnom dramom i introspektivnim preispitivanjem. Roman prati priču mladog psihijatra Pavla Marića, te njegovog oca Andreja, koji se suočava sa sopstvenim greškama i propustima. Velikić je kazao da je riječ o autofikciji, o događajima iz 2020. godine, u doba kovida, koji su pogodili njegovu porodicu. On je istakao da je ovo roman koji govori o roditeljstvu, i odnosu oca i sina, prije svega.
Velikićev književni svijet duboko je ukorijenjen u srednjoevropsku tradiciju - od Kafke i Musila do Krleže, Kiša i drugih autora koji su oblikovali prostor između imperije, birokratije i istorijske nestabilnosti.
U toj tradiciji, kako je istaknuto, Beč i širi srednjoevropski prostor nisu samo mjesta, nego sistemi mišljenja: prostor u kojem se individualna sudbina stalno sudara s mehanizmima institucija i istorije.
U završnici razgovora otvoreno je pitanje savremenog medijskog okruženja u kojem se i najteže ljudske sudbine pretvaraju u spektakl.
U takvom kontekstu, književnost ostaje prostor sporijeg razumijevanja, prostor u kojem se iskustvo ne pojednostavljuje, nego razlaže i preispituje.
Razgovor je završen čitanjem odlomka iz “Bečkog romana”, koji sažima osnovnu liniju Velikićeve poetike: roman kao prostor u kojem se život ne zatvara u jednu istinu, već stalno vraća sebi - kroz sjećanje, sumnju i pripovijedanje.
U toj otvorenosti, Velikićev roman ostaje mjesto gdje se privatna i istorijska iskustva ne razdvajaju, već neprestano prepliću u jednoj istoj, nestabilnoj slici svijeta.
Pogledajte još:
Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.
Ova vest ima 6116 karaktera sto je za 25% vece od proseka.
Ovo je trenutno 127052 vest
NE PROPUSTITE
Kovačević: Danas živimo u vremenu viška drama
Bogat program i regionalne zvijezde
Godinje pod zvijezdama: Festival „Godinjske zvjezdane noći” 4. i 5. jula
„Ogledalo srpsko” Gojku Božoviću
Dragan Velikić "Bečki roman" Gojko Božović 20. Međunarodni podgorički sajam knjiga i obrazovanja
Komentari
Ostavi komentar
Grafik posecenosti
