Povratak Britanije u EU moguć, ali bez starih privilegija

Admin | 21 May 2026

Bivši pregovarači EU za breksit poručuju da bi London, ako zatraži povratak u blok, mogao očekivati srdačan doček, ali ne i poseban aranžman kakav je nekada imao

Povratak Britanije u EU moguć, ali bez starih privilegija Fotografija je preuzeta sa interneta

Gotovo deceniju nakon što je Britanija tijesnom većinom izglasala izlazak iz Evropske unije (EU), pitanje njenog mogućeg povratka u blok ponovo je u vrhu političke debate u Londonu. Međutim, među evropskim zvaničnicima i veteranima pregovora prevladava stav da bi eventualni povratak značio članstvo pod uobičajenim uslovima, bez posebnog tretmana koji je London nekada imao.

Ves Striting, mogući kandidat za lidera laburista, ocijenio je da je izlazak iz EU bio “katastrofalna greška” i poručio da bi Britanija “jednog dana” trebalo da se vrati u blok, čime je breksit vratio u vrh političke agende uoči očekivane trke za nasljednika premijera Kira Starmera.

Rasprava o breksitu je godinama uglavnom tinjala u pozadini britanske politike. Lideri su je radije zaobilazili, kako ne bi ponovo otvorili žestoke podjele koje su obilježile referendum. Ipak, Striting, pristalica EU i bivši ministar zdravlja, koji je prošle sedmice ostavku iskoristio da uputi kritiku na račun posrnule Starmerove vlade, usmjerio je pažnju na breksit.

Iako njegovi saveznici kažu da se to ne bi moglo dogoditi bez izbora ili referenduma kojim bi se dobila saglasnost britanskih birača, njegovi komentari su ponovo otvorili odavno uspavane podjele oko Evrope u vrhu vladajuće Laburističke partije.

Stritingove riječi su iznenadile laburiste, a poslanici i šire članstvo se pitaju zašto bi se, kako je to opisao jedan stranački zvaničnik, “vezao za marginalnu temu koju je javnost ostavila iza sebe prije više godina”.

U govoru koji je u subotu zvučao kao slabo prikriven početak kampanje za lidera stranke, Striting je rekao: “Budućnost Britanije je uz Evropu i jednog dana, jednog dana, ponovo u Evropskoj uniji.”

Taj govor, koji je ponudio tek nejasno definisan krajnji cilj, otvorio je mogućnost da breksit zasjeni pokušaj njegovog rivala da izazove Starmera, dajući populističkoj, antievropskoj partiji Reform UK Najdžela Faraža povod za mobilizaciju pristalica.

Saveznici Endija Bernama, gradonačelnika Velikog Mančestera i favorita u trci za lidera, sugerisali su da je to tek pokušaj da mu se zakomplikuje osvajanje poslaničkog mjesta, što mu je neophodno kako bi mogao da ospori Starmerovo liderstvo.

Veterani pregovora o breksitu su ocijenili da Britanija ne bi mogla ponovo da se pridruži EU pod posebnim uslovima koje je uživala u prošlosti.

Georg Rikeles, bivši savjetnik u radnoj grupi EU za breksit, rekao je da očekuje da bi države članice prema britanskom zahtjevu za članstvo zauzele “veoma srdačan i otvoren”, ali i “trezven i pragmatičan” stav.

“Postoji strateška potreba da EU i Ujedinjeno Kraljevstvo sarađuju, ali ne mislim da bi postojala spremnost da se otvore nove decenije posebnog tretmana Britanije”, rekao je za “Gardijan”. “Cijena ponovnog ulaska bilo bi članstvo pod uobičajenim uslovima.”

Tokom 47 godina članstva u EU, Ujedinjeno Kraljevstvo uspjelo je da obezbijedi poseban status bez presedana: izuzeća od ključnih politika, poput jedinstvene valute i šengenske zone bez pasoških kontrola, rabat na uplate u budžet EU, ali i važnu ulogu u određivanju evropske agende.

Sandro Goci, italijanski ministar za evropska pitanja od 2014. do 2018, rekao je da će se “svakako krenuti” od tih standardnih uslova, odgovarajući na pitanje da li bi Britanija, u slučaju ponovnog pristupanja EU, morala da prihvati euro i uđe u šengensku zonu.

“Jasno je da više nema odijela krojenog po mjeri i jasno je da bi pregovori Ujedinjenog Kraljevstva morali da obuhvate sva pitanja koja su predviđena za svakog kandidata.”

Goci, koji je sada poslanik u Evropskom parlamentu i predsjedava delegacijom EP u Parlamentarnoj skupštini za partnerstvo EU i Ujedinjenog Kraljevstva, predvidio je da bi države članice EU pozdravile britanski zahtjev za ponovno članstvo, uprkos neizvjesnosti zbog mogućnosti da Faraž postane premijer.

Jasno je da više nema odijela krojenog po mjeri i jasno je da bi pregovori Ujedinjenog Kraljevstva morali da obuhvate sva pitanja koja su predviđena za svakog kandidata

Endi Bernam je ranije rekao da želi da se Britanija ponovo pridruži bloku za njegovog života. Međutim, u ponedjeljak je pojasnio da, ukoliko bi u kratkom roku postao premijer, ne bi pokušao da to sprovede.

Goci je rekao: “Breksit je bio velika katastrofa za Ujedinjeno Kraljevstvo, ali i gubitak za EU… Ako bi, u trenutku tako velikih globalnih potresa, Ujedinjeno Kraljevstvo odlučilo da zatraži povratak u EU, mislim da bi to bila velika pobjeda za naš politički model.”

Naglasio je da to ne bi bila pobjeda nad Ujedinjenim Kraljevstvom, već potvrda “naše privlačnosti”.

Britanija, nastavio je, ima i druge opcije, poput “povezivanja sa jedinstvenim tržištem” i uloge osnivača novog evropskog savjeta za bezbjednost - predloženog tijela za odbrambeno liderstvo koje bi moglo uključiti do desetak članica, ali čiji detalji još nisu potpuno razrađeni.

“Mislim da opcije nisu svedene samo na punopravno pristupanje. Ali na Ujedinjenom Kraljevstvu je da odluči, da shvati šta želi”, rekao je.

Poljski ministar spoljnih poslova Radoslav Šikorski, poznat po naklonosti prema Britaniji, takođe je upozorio London da ne očekuje aranžman sličan nekadašnjem “de fakto članstvu po sopstvenom izboru”. Britanske elite, rekao je ranije ovog mjeseca, moraju da “usvoje” osnovnu logiku evropskog projekta: da se veće koristi dobijaju zauzvrat za udruživanje pojedinih aspekata suvereniteta.

Rikeles, koji je sada pomoćnik direktora Evropskog centra za politiku, rekao je da mnogi u evropskim prijestonicama i Briselu pozdravljaju signale koji dolaze iz Ujedinjenog Kraljevstva, ali je naglasio da je to još daleko od formalnog procesa.

“EU bi morala da vidi trajan nacionalni konsenzus da je Ujedinjeno Kraljevstvo zaista promijenilo stav.”

Osvrćući se na sopstveno iskustvo, rekao je: “EU može da sarađuje sa Ujedinjenim Kraljevstvom koje zna šta želi. Teže joj ide sa Ujedinjenim Kraljevstvom koje želi koristi od integracije, a da pritom zadrži politiku razdvajanja.”

“Svijet breksita je nestao”, rekao je, aludirajući na ruski militarizam, kinesku ekonomsku prinudu i politiku Donalda Trampa ”Amerika na prvom mjestu”.

“Mislim da bi svako ko razumno razmišlja morao da vidi da su Ujedinjeno Kraljevstvo i EU dio istog strateškog prostora. Ako bi to bio nacionalni konsenzus - da se Ujedinjeno Kraljevstvo ponovo pridruži EU - mislim da bi se EU uključila potpuno i veoma ozbiljno. Ali da li smo sada došli do toga? Još nismo.”

Glavna portparolka Evropske komisije Paula Pinjo je odbila da komentariše moguće uslove pregovora. Govoreći o predstojećem samitu EU i Ujedinjenog Kraljevstva, koji se očekuje početkom jula, rekla je: “Vode se razgovori o bližoj saradnji u više oblasti. Tu smo sada i upravo to radimo, pripremajući se za naredni samit, umjesto da spekulišemo o velikim, novim ili obnovljenim pitanjima.”

Ubrzo nakon pobjede na izborima 2024, Starmer je obećao “resetovanje” odnosa s Evropom, nadajući se da će podvući crtu ispod godina zategnutih veza sa 27-članim blokom i obezbijediti nove ekonomske i druge sporazume s najvećim trgovinskim partnerom Britanije.

Godinu nakon dolaska na vlast, premijer je tvrdio da široki sporazum potpisan na samitu UK-EU u Londonu, održanom u pozitivnoj atmosferi, “daje nam nezapamćen pristup tržištu EU, najbolji koji ima bilo koja zemlja”, te da će Britancima donijeti “jeftiniju hranu i energiju”.

Nakon teškog poraza laburista na lokalnim izborima ovog mjeseca, Starmer je ponovo obećao da će njegova vlada biti “prepoznatljiva po obnovi odnosa s Evropom” i po tome što će Britaniju vratiti “u samo srce Evrope”. Ipak, konkretan napredak do sada je, u najboljem slučaju, ograničen.

“Gardijan” piše da glavne prepreke svakom značajnijem poboljšanju leže u “crvenim linijama” koje je Starmerova vlada postavila još prije izbora: nema povratka u carinsku uniju, nema povratka na jedinstveno tržište i nema povratka slobodi kretanja.

Iako se pojedine države članice žale da bi Evropska komisija mogla biti kreativnija i fleksibilnija u pregovorima o posebnim aranžmanima s Britanijom, preovlađujući stav u bloku je da, što London želi bliži odnos s EU, to se više mora uskladiti s njenim pravilima.

Svaki potez u tom pravcu, poput planiranog zakona koji bi omogućio Ujedinjenom Kraljevstvu da se dinamički usklađuje s pravilima jedinstvenog tržišta bez uobičajenog parlamentarnog glasanja - Reform UK i konzervativci žestoko su napali kao “poništavanje breksita na mala vrata”.

Ankete pokazuju da nešto više od polovine Britanaca podržava povratak u EU, ali ta podrška slabi kada se biračima predoče mogući kompromisi - od slobodnog kretanja ljudi između Britanije i EU do mogućnosti da zemlja jednog dana mora usvojiti euro.

Pogledajte još:

Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.

Ocenjujemo vest sa 5/10

Ova vest ima 9246 karaktera sto je za 43% vece od proseka.

Ovo je trenutno 127996 vest