Evropa više ne podilazi Trampu

Admin | 17 May 2026

Mercove kritike na račun američkog predsjednika nisu bile usamljeni istup, već znak da evropski lideri sve više vjeruju da je moć pritiska Vašingtona oslabila, ocjenjuju analitičari

Evropa više ne podilazi Trampu Fotografija je preuzeta sa interneta

U danima nakon što je razbjesnio predsjednika Donalda Trampa kritikujući američki rat u Iranu, njemački kancelar Fridrih Merc je iskazivao naklonost prema Sjedinjenim Državama. Kada je Pentagon iznenada saopštio da će povući 5.000 vojnika iz Njemačke, Merc i njegovi saradnici su nastojali da odaju utisak smirenosti.

Međutim, nije se izvinio. Odbijajući da ustukne, Merc je prihvatio taktiku koja je do sada postala rasprostranjena među evropskim liderima koji su tokom rata izazvali Trampov gnjev.

Mudžtaba Rahman, direktor za Evropu u Eurasia Group kaže da kritike koje je Merc uputio Trampu nisu bile samo trenutak lične iskrenosti, niti samo znak razlaza između Berlina i Bijele kuće.

“One su ukazale na širi zaokret koji se odvija među evropskim liderima. Oni su sve spremniji da se javno suprotstave Trampovoj administraciji oko pitanja koja se kreću od Irana i Ukrajine do evropskog suvereniteta”, kaže Rahman.

Prema njegovoj ocjeni, taj zaokret se djelimično može objasniti sve nepredvidljivijom politikom Trampove administracije i uvjerenjem da ona zahtijeva odlučniji odgovor.

Na događaju u jednoj školi u svojoj izbornoj jedinici, Merc je kazao da ne vjeruje da Tramp ima održivu izlaznu strategiju za rat u Iranu. On je ocijenio da je Teheran vještom diplomatijom “ponizio” Sjedinjene Države.

Ti komentari su, prema pisanju “Njujork tajmsa”, izgleda doprinijeli iznenadnoj najavi Pentagona da će premjestiti 5.000 od oko 35.000 američkih vojnika stacioniranih u Njemačkoj. Merc je kasnije priznao da postoji razilaženje sa Trampom oko rata, ali se nije izvinio. “Imamo drugačiji pogled na ovaj rat, to nije tajna”, rekao je njemački kancelar, dodajući: “Nisam sam u tome.”

Rahman ističe da se Mercovi komentari ne mogu posmatrati izolovano.

Slično su postupili i drugi evropski lideri kada je Tramp ljutito reagovao na njihove kritike rata, na odbijanje da Sjedinjenim Državama stave evropske vojne baze u potpunosti na raspolaganje za napade na Iran, kao i na nespremnost da prihvate njegove zahtjeve da pošalju vojne snage radi otvaranja plovnih ruta u Hormuškom moreuzu.

Britanski premijer Kir Starmer, suočen sa pritiscima i kod kuće, poručio je da mu je “dosta” Trampovog pritiska zbog rata. Italijanska premijerka Đorđa Meloni, nekada viđena kao važna evropska saveznica američkog predsjednika, njegove kritike pape Lava XIV nazvala je “neprihvatljivim” i od toga nije odstupila ni nakon razgovora sa američkim državnim sekretarom Markom Rubiom.

Evropski lideri sve teže utiču na tok rata u Iranu i istovremeno pokušavaju da upravljaju njegovim ekonomskim i bezbjednosnim posljedicama, pa frustracije sve otvorenije iznose u javnost i to bez mnogo kajanja.

“Tajms” piše da bi takav pristup Trampu trebalo da bude poznat jer je upravo na taktici “ne povlači se” izgradio veliki dio svog političkog brenda. Lista izjava i poteza zbog kojih se od njega tražilo izvinjenje, a koje nikada nije uputio, duga je i stalno raste.

Pritisak Trampove administracije u vezi sa Grenlandom ranije ove godine prešao je jasne evropske crvene linije kada je riječ o teritorijalnom integritetu jedne NATO saveznice i pravu grenlandskog naroda na samoopredjeljenje.

Isto važi i za pokušaje Trampa i njegovog potpredsjednika Džej Di Vensa da utiču na izbore u Mađarskoj u korist Viktora Orbana.

“Ipak, nijedna od tih kriza sama po sebi ne objašnjava tvrđi stav Evrope. Važnije je sve snažnije i opravdano uvjerenje u evropskim prijestonicama da Vašington danas ima manje poluga pritiska na kontinent nego prije godinu dana”, napisao je Rahman u “Gardijanu”.

Rat s Iranom je pokazao da je Sjedinjenim Državama potrebna vojna infrastruktura u Evropi kako bi projektovale moć na Bliskom istoku, što ukazuje da vojna zavisnost nije potpuno jednostrana. Istovremeno, dodaje Rahman, evropska vojna potrošnja je naglo porasla od Trampovog povratka na vlast, a sve veći njen dio usmjerava se ka evropskim proizvođačima oružja.

Sjedinjene Države ostaju dominantni dobavljač oružja za Evropu. Ipak, Stokholmski međunarodni institut za istraživanje mira (SIPRI) procjenjuje da je američki udio u transferima oružja ka Evropi u periodu 2021-2025. pao na 58 odsto, sa 64 odsto koliko je iznosio u periodu 2020-2024.

Rahman kaže da ista logika sada oblikuje i evropsko razmišljanje o Ukrajini.

Sjedinjene Države su od marta 2025. obustavile svako finansiranje Kijeva, što znači da glavnina ukrajinskog finansiranja sada dolazi iz Evropske unije. Ukrajina i dalje kupuje oružje preko NATO-ove, na američku inicijativu uspostavljene, liste prioritetnih potreba Ukrajine, ali znatno veći dio vojnih potreba obezbjeđuje izvan SAD. Oko 60 odsto vojne opreme dolazi iz domaće ukrajinske proizvodnje, a 20 odsto od evropskih dobavljača.

To se posebno vidi u proizvodnji dronova. Poslije godina ulaganja u sopstvenu vojnu industriju, Ukrajina sada proizvodi većinu dronova koje koristi, a ukrajinska ambasadorka pri NATO-u Aljona Getmančuk kaže da domaće oružje za presretanje obara više od 60 odsto ruskih dronova.

S obzirom na to da je Tramp izrazito nepopularan među evropskom javnošću, suprotstavljanje Sjedinjenim Državama evropskim liderima donosi prijeko potreban rast podrške u anketama

SAD i dalje obezbjeđuju ključne kapacitete, naročito kada je riječ o obavještajnim podacima i protivvazdušnoj odbrani. Ali, kaže Rahman, evropski zvaničnici sve više vjeruju da ni znatno smanjenje američke podrške u tim oblastima ne bi dovelo do neposrednog kolapsa Ukrajine. “Ukrajina koja manje zavisi od SAD znači i Evropu koja manje zavisi od SAD”, ističe se u kolumni.

Sličan zaokret prema Americi je primjetan i u Kijevu. Pošto su američki mirovni pregovori faktički zamrznuti od početka rata sa Iranom, piše “Njujork tajms”, predsjednik Volodimir Zelenski je počeo da otvorenije kritikuje Vašington, ocjenjujući da američki pregovarači “nemaju vremena za Ukrajinu” i da administracija više pritiska Kijev nego Moskvu.

Evropske vlade su, prema mišljenju Rahmana, takođe uvidjele da se mnoge Trampove prijetnje nikada ne ostvare u potpunosti. Otpor predsjedniku - u Kongresu, sudovima, pa čak i u djelovima njegove sopstvene MAGA koalicije - je sve veći.

Analitičar Eurasia Group kaže da lideri EU takođe manje strahuju od snage pokreta MAGA i njegovog uticaja na izbore u Evropi, nakon što su se intervencije Trampa i Vensa u Mađarskoj pokazale kao spektakularan neuspjeh.

“S obzirom na to da je Tramp izrazito nepopularan među evropskom javnošću, suprotstavljanje Sjedinjenim Državama evropskim liderima donosi prijeko potreban rast podrške u anketama”, kaže Rahman.

On očekuje da će ta promjena raspoloženja oblikovati evropski odgovor na buduće sporove sa SAD, naročito u oblasti trgovine. Uvjeren je da će EU, ako Vašington uvede više carine na evropski izvoz, kao što su automobili, čime Tramp sada prijeti, odgovoriti odlučnije nego prošle godine, kada je prihvatila povećanje carina od 15 odsto u okviru američko-evropskog trgovinskog sporazuma iz Turnberija.

Države članice EU su već odobrile kontramjere koje bi obuhvatile američki izvoz vrijedan 93 milijarde eura, iako bi Evropska komisija u početku ostavila nešto prostora za pregovore. EU će takođe nastaviti da preduzima korake kako bi smanjila rizike zavisnosti od SAD u odbrani, digitalnim uslugama i drugim ključnim oblastima.

Rahman upozorava da bi se pitanje Grenlanda moglo ponovo otvoriti. Danski, grenlandski i američki zvaničnici, koji su zaduženi da razmotre američke bezbjednosne zabrinutosti u vezi sa Arktikom, za sada ne postižu značajniji napredak. Ukoliko bi Tramp ponovo uputio teritorijalne prijetnje, EU bi, prema njegovoj ocjeni, najvjerovatnije odgovorila svojim snažnim “instrumentom protiv prinude”, koji bi mogao pogoditi američke visokotehnološke kompanije i pružaoce digitalnih usluga.

U konačnom, ocjenjuje Rahman, odnos Evrope prema Sjedinjenim Državama postaje sve manje podanički. Evropske vlade vjeruju da sada imaju veći kapacitet da se odupru pritisku Vašingtona. Trampova aura nepobjedivosti, navodi on, raspršena je ne samo u SAD, već i u Evropi. Njegovi saveznici više ne smatraju da do kraja njegovog drugog mandata moraju da opstanu tako što će mu laskati i podilaziti.

Pogledajte još:

Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.

Ocenjujemo vest sa 9/10

Ova vest ima 8637 karaktera sto je za 15% vece od proseka.

Ovo je trenutno 127456 vest