Bili spremni ili ne, postamerička budućnost Evrope je stigla

Admin | 30 Apr 2026

Savezi poput NATO-a ne nestaju preko noći, ali više nema sumnje da se najuspješniji bezbjednosni sistem na svijetu trenutno raspada. Mogućnost promjene kursa je zatvorena i Evropljani moraju da prihvate da su prepušteni sami sebi

Bili spremni ili ne, postamerička budućnost Evrope je stigla Fotografija je preuzeta sa interneta

Kako će Evropa izgledati bez američkog vojnog i političkog prisustva? Evropljani bi morali ozbiljno da počnu da se pripremaju za tu mogućnost, jer više nema nikakve sumnje da predsjednik SAD, Donald Tramp, želi da okonča sjevernoatlantsko savezništvo i da je u tome već prilično odmakao. Jedino preostalo pitanje jeste da li će Sjedinjene Države formalno istupiti iz NATO-a ili će ga jednostavno iznutra isprazniti nemarnim i prezrivim odnosom.

Kako god bilo, raspad saveza već je započeo. Aranžmani koji su tako dugotrajni i tako temeljno provjereni, kao što je NATO, obično se ne urušavaju u jednom danu ili jednim potezom. Naprotiv, oni erodiraju kako se smanjuje povjerenje u njihove ključne obaveze - a to je, u ovom slučaju, zajednička odbrana. Upravo se to dešava tokom Trampovog drugog predsjedničkog mandata, naročito sada kada se Evropljani nisu pridružili njegovom pogubnom ratu po izboru na Bliskom istoku. U međuvremenu, uprkos navodnoj posvećenosti Republikanske stranke snažnoj američkoj odbrani, nijedna istaknuta ličnost u toj partiji nije javno prozvala Trampa zbog nepopravljive štete koju nanosi.

Tokom Hladnog rata, a onda i u periodu koji je uslijedio, američko prisustvo u Evropi bilo je presudan činilac evropske bezbjednosti i unutrašnje stabilnosti. Sjedinjene Države su bile garant mira i prosperiteta koji su omogućili ekonomsku integraciju i, na kraju, stvaranje Evropske unije. Ali Tramp i njegov MAGA pokret ne mare za tu istoriju. Iz razloga koji se jedva mogu smatrati koherentnim, oni gaje duboku netrpeljivost prema EU i odlučni su da Evropu vrate u doba autodestruktivnog nacionalizma.

To je opasno pogrešno postavljen cilj, budući da bi njegov uspjeh na kraju učinio i samu Ameriku slabijom i izolovanijom. Ali takvi argumenti ne dopiru do Trampa. Nakon izbornog poraza njegovog neliberalnog saveznika u Mađarskoj, Viktora Orbana, biće još skloniji da Evropljane prepusti samima sebi.

Prvi put u osam decenija, Evropa će se naći sama. Evropljani će morati da odlučuju o sopstvenoj sudbini i preuzmu odgovornost za sopstvenu bezbjednost. To bi moglo zvučati kao banalno zapažanje, da Evropa nema tako jedinstveno krvavu istoriju. Povlačenje Sjedinjenih Država iz evropskog teatra nakon Prvog svjetskog rata utrlo je put Hitlerovom usponu i, na kraju, Drugom svjetskom ratu. Da je vodeća vojna i ekonomska sila svijeta ostala prisutna tokom međuratnih godina, njemački revanšizam ne bi imao šanse.

To je bila pouka koju je generacija iz Drugog svjetskog rata izvukla i primijenila nakon njega. Američki predsjednik Hari S. Truman održao je snažno američko prisustvo u Evropi, ne samo da bi odgovorio na prijetnju Staljinove Crvene armije - koja je bila prisutna u Berlinu, u samom srcu Evrope - već i da bi ublažio strahove Evropljana od njemačkog revanšizma. Ta odluka SAD stvorila je uslove za kretanje ka “sve tješnjoj uniji” u Evropi. Upravo je američko prisustvo na kontinentu omogućilo kasnije ujedinjenje Njemačke i širenje NATO-a i Evropske unije ka istoku. Evropa kakvu danas poznajemo inače ne bi nastala.

Šta, onda, nosi evropska postamerička budućnost? Može li Evropa da upravlja sopstvenom bezbjednošću i očuva jedinstvo bez SAD? Za Njemačku, sa sopstvenom istorijom hegemonističkih težnji na kontinentu, američko povlačenje otvara teška pitanja. Da li sadašnja generacija njemačkog političkog rukovodstva pokazuje istorijsku osjetljivost potrebnu da preuzme novu ulogu, u partnerstvu s Francuskom i drugima? Uspon krajnje desne Alternative za Njemačku pokazuje da se ništa ne može uzeti zdravo za gotovo.

Kada je riječ o tome ko će predvoditi Evropu - nema alternative Njemačkoj i Francuskoj. Dvije najjače evropske sile moraju istupiti i popuniti vakuum nastao povlačenjem SAD. Evropljani više ne mogu jednostavno da čekaju da Sjedinjene Države obezbijede neophodno vođstvo.

Ovdje se čovjek mora zapitati da li Amerikanci shvataju da uništavaju najveći diplomatski uspjeh u sopstvenoj istoriji, kao i da znatno slabe temelje američke moći i prosperiteta. Nema razloga da vjerujemo da SAD mogu tek tako da se odreknu svog strateškog partnera, a da za to ne snose nikakve posljedice.

Nažalost, vremenski okvir za promjenu kursa je zatvoren. Dugogodišnji američki protektorat okončan je pod Trampom i neće se vratiti. Evropa sada mora sama da trasira svoj put. Nekako će transatlantski odnos - sama ideja Zapada - morati da bude redefinisana kada groznica MAGA pokreta splasne. Ali čak i usred tolike neizvjesnosti, jedno ostaje jasno: u novom svjetskom poretku Evropljani i Amerikanci biće uvijek jači zajedno nego odvojeno.

Autor je bio ministar inostranih poslova i vicekancelar Njemačke od 1998. do 2005; predvodio je njemačku partiju Zelenih gotovo 20 godina

Copyright: Project Syndicate, 2026.

Pogledajte još:

Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.

Ocenjujemo vest sa 5/10

Ova vest ima 4976 karaktera sto je za 91% vece od proseka.

Ovo je trenutno 125360 vest