Vanredna situacija u ekonomiji Evrope
Admin | 28 Apr 2026
Umjesto da se samo prebacuju s jednog problema na drugi, evropski lideri moraju jasno da odrede prioritete. Postizanje snažnijeg ekonomskog rasta je od suštinskog značaja i preduslov je za samoodbranu i stratešku autonomiju u svijetu koji je
Vanredna situacija u ekonomiji Evrope Fotografija je preuzeta sa interneta
Sudeći po onome što vidimo iz rezultata različitih sastanaka u Evropskoj uniji (u Evropskom savjetu, u kancelarijama Evropske komisije i tako dalje), mogućnosti EU su ograničene. Jednostavno, ima previše problema i zadataka. Svijet je haotično mjesto, a isto se može reći i za političku scenu u Briselu.
I zato je prvi zadatak - dogovoriti prioritete. To ne bi trebalo da bude previše teško, jer su neki od njih potpuno očigledni. Dalje suprotstavljanje teritorijalnoj agresiji Rusije jasan je strateški imperativ, pri čemu će finansijska podrška Ukrajini pomoći da se utaba put ka miru i ka novom krugu proširenja EU. Aprilski izbori u Mađarskoj, nakon kojih je poslije 16 godina sa vlasti otišao premijer Viktor Orban, uklonili su sramotnu prepreku zbog koje je bezbjednost EU bila dovedena u pitanje.
Međutim, postoji i jednako hitan zadatak: povećanje tempa privrednog rasta u Evropi. Naime, snažna industrijska i tehnološka baza predstavlja nužan uslov za bezbjednost i stratešku autonomiju u svijetu koji je sve opasniji. U ključnim izvještajima o konkurentnosti EU i o manjkavostima jedinstvenog tržišta, koje su pripremili bivši predsjednik Evropske centralne banke Mario Dragi i bivši premijer Italije Enriko Leta, istaknuti su glavni problemi i navedene neophodne mjere.
Ali iako su zaključci Dragija i Lete odmah po objavljivanju izazvali veliko interesovanje medija, oni su jedva uticali na političku agendu EU. Gotovo nijedan od njihovih predloga do danas nije sproveden, a taj izostanak djelovanja vidi se i u makroekonomskim pokazateljima. Po svemu sudeći, zbog mnoštva drugih događaja vlasti EU jednostavno ne uspijevaju da posvete odgovarajuću pažnju problemima konkurentnosti i produktivnosti u ekonomiji.
Takvo opravdanje nije utješno. Evropski lideri moraju da se odreknu iluzija i shvate šta je na kocki. U godinama koje dolaze, zemlje EU neće moći - zbog prigušenog ekonomskog rasta, stalnih budžetskih deficita i značajnog tereta javnog duga - da povećavaju rashode za odbranu, a da istovremeno očuvaju sistem socijalne zaštite. Situaciju dodatno pogoršava činjenica da se u narednoj deceniji očekuje smanjenje radno sposobnog stanovništva Evrope za oko 12 procenata. To će povećati pritisak na javne finansije i dodatno smanjiti raspoložive resurse.
U međuvremenu, potrebe su ogromne. Vojni izdaci u većini zemalja EU zaglavljeni su na nivou od oko 2% BDP-a, a ako se izvuče jedna pouka iz proteklih 15 mjeseci, onda je to da Evropa više ne može da odlaže obimna ulaganja u svoju bezbjednost i odbrambeno-industrijsku bazu. Prije nekoliko mjeseci, predsjednik SAD Donald Tramp prijetio je zauzimanjem Grenlanda - suverene teritorije Danske, članice NATO-a. A nedavno Trampovo razočaranje zbog odbijanja Evrope da se pridruži njegovom ratu sa Iranom ozbiljno dovodi u pitanje spremnost Amerike da pritekne u pomoć Evropi.
Trgovina unutar jedinstvenog tržišta - u njegovom sadašnjem obliku - obezbjeđuje gotovo 60 miliona radnih mjesta u Evropi i već donosi ekonomske koristi u visini 8-9% BDP-a Evropske unije. Dovršavanjem izgradnje jedinstvenog tržišta (odnosno stvaranjem jedinstvenog tržišta za digitalne veze, energetiku i investicioni kapital), EU bi mogla da doda prijeko potrebnih 1-2% stopi rasta BDP-a u narednoj deceniji. A to su minimalne procjene. Prema izvještaju Dragija, “zadržavanje trgovinskih prepreka unutar EU dovodi do toga da Evropa gubi oko 10% potencijalnog BDP-a”. Da bi sve to bilo moguće, ekonomski rast i dinamizam za EU moraju postati glavni prioriteti. Uspjeh na tom planu jedini je način da se izbjegne neuspjeh na mnogim drugim poljima.
Evropa nije osuđena na propast. Imamo talentovanu radnu snagu, univerzitete i vladavinu prava - sve ono što je potrebno da bi biznis napredovao. Naša zajednička valuta je snažna, a kvalitet života viši nego u bilo kom drugom dijelu svijeta. Ali te prednosti ne smiju da nas uljuljkaju; moramo biti svjesni da je sve to pod prijetnjom. Moramo odgovoriti na ključni izazov - i taj odgovor je hitno potreban.
Autor je bio premijer i ministar inostranih poslova Švedske, specijalni izaslanik EU za bivšu Jugoslaviju i kopredsjedavajući Dejtonske mirovne konferencije
Copyright: Project Syndicate, 2026. (prevod: N. R.)
Pogledajte još:
Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.
Ova vest ima 4398 karaktera sto je za 63% vece od proseka.
Ovo je trenutno 125104 vest
NE PROPUSTITE
Milatović s Plenkovićem: Vlade Crne Gore i Hrvatske da intenziviraju političke konsultacije i riješe otvorena pitanja
Zenović: Posvećenim radom i mjerljivim rezultatima zatvaramo sva poglavlja do kraja godine
Milatović sa Plenkovićem: Potrebna nova dinamika za rješavanje otvorenih pitanja
Naš identitet u EU
Carl Bildt Evropska unija Ekonomija EU Prava strategija
Komentari
Ostavi komentar
Grafik posecenosti
