Na prodaju 'superkompjuter' iz 17. vijeka

Admin | 27 Apr 2026

Astrolabi su metalni diskovi sa višeslojnim, međusobno povezanim komponentama, koji su se u prošlosti koristili za određivanje vremena, položaja zvijezda, pravca Meke i praćenje kretanja neba

Na prodaju 'superkompjuter' iz 17. vijeka Fotografija je preuzeta sa interneta

Neverovatni astrolab od mesinga, odnosno ručni astronomski računar iz 17. veka, koji je nekada u vlasništvu kraljevske kolekcije grada Džajpura u zapadnoj Indiji, biće ponuđen na aukciji u londonskom Sotbiju.

Ovaj predmet je „verovatno najveći ove vrste koji danas postoji“ i nikada ranije nije bio izložen, rekao je Benedikt Karter, direktor odeljenja za islamsku i indijsku umetnost u Sotbiju, za BBC.

Astrolab je bio u vlasništvu kraljevske kolekcije maharadže Savaija Mana Singa Drugog iz Džajpura, a posle njegove smrti pripao je njegovoj supruzi, maharani Gajatri Devi, jednoj od najglamuroznijih žena tog vremena.

Tokom njenog života, predmet je dospeo u privatnu kolekciju.

Astrolabi su metalni diskovi sa višeslojnim, međusobno povezanim komponentama, koji su se u prošlosti koristili za određivanje vremena, položaja zvezda, pravca Meke i praćenje kretanja neba.

„Oni su u suštini dvodimenzionalna projekcija trodimenzionalnog univerzuma.

„Poredim ih sa savremenim pametnim telefonima, jer se pomoću njih može uraditi mnogo toga“, kaže Federika Đigante iz Oksfordskog centra za istoriju nauke, medicine i tehnologije.

„Možete da izračunate vreme zalaska i izlaska sunca, visinu zgrade, dubinu bunara, udaljenost, pa čak i da ih koristiti i za predviđanje budućnosti. Zajedno sa almanahom, nekada su upotrebljavani i za izradu horoskopa", dodaje.

Astrolabi su nastali u antičkoj Grčkoj u drugom veku pre nove ere.

U islamski svet su stigli do početka osmog veka.

U narednim vekovima njihova proizvodnja cvetala je u Iraku, Iranu, Severnoj Africi i današnjoj Španiji.

Predmet koji će biti ponuđen na aukciji nastao je u 17. veku u Lahoru, u današnjem Pakistanu, kada je grad bio centar proizvodnje astrolabova.

Napravila su ga braća Kaim Muhamed i Muhamed Mukim, za jednog mogulskog plemića.

Njih dvojica pripadali su takozvanoj Lahorskoj školi - jednom od najpoznatijih centara za izradu astrolaba u to vreme.

Umetnost izrade ovih predmeta čuvana je kao deo porodične tradicije i prenošena je sa kolena na koleno.

Za samo dva astrolaba zna se da su ih napravila braća - drugi, dosta manji, čuva se u muzeju u Iraku.

Ovaj je rađen po narudžbini plemića Akva Afzale, koji je upravljao Lahorom.

Masivnost i raskošnost predmeta treba da odražavaju visoki položaj naručioca.

„Težak je 8,2 kilograma, prečnika je 30 centimetara i visok je 46 centimetara, što je četiri puta više u poređenju sa tipičnim astrolabom iz 17. veka", rekao je Karter.

„Poseduje i upečatljivu međukulturalnu dimenziju", dodao je.

Pokazivači zvezda imaju standardna imena na persijskom, pored sanskritskih ekvivalenata ispisanih devanagari pismom, objasnio je.

Na predmetu su ispisana 94 grada, zajedno sa njihovim geografskim širinama i dužinama, uz 38 pokazivača zvezda sa složenim biljnim ornamentima.

Ima i pet precizno kalibrisanih ploča, a stepeni su podeljeni toliko fino do „trećine stepena“.

Ovaj nivo detalja odražava izuzetno majstorstvo Lahorske škole, koja je u to vreme bila „na vrhuncu prefinjenosti“, kaže Karter.

Ovde su se tehnička preciznost, funkcionalnost i umetnička lepota spojile na način koji je ovaj astrolab izdvajao od ranijih primeraka izrađenih u delovima Bliskog istoka, koji su često bili samo funkcionalni.

Predmet svedoči i o širem naučnom zanimanju mogulskog dvora, gde su vladari i njihovi podređeni pokazivali veće interesovanje za dostignuća u astronomiji i astrologiji.

„Nije samo veliki, lep i težak, već je toliko precizan da daje tačnu visinu nebeskog tela", rekla je Đigante.

Besprekorno stanje u kome se predmet nalazi, kao i to što je pripadao kraljevskoj porodici, privući će muzeje i kolekcionare, navodi Sotbi.

Procenjuje se da će njegova vrednost biti između milion i po i dva i po miliona funti.

Rekord trenutno drži otomanski astrolab, napravljen za sultana Bajazita Drugog, koji je dosta manji, a prodat je za malo manje od milion funti 2014.

BBC na srpskom je od sada i na Jutjubu, pratite nas OVDE.

Pratite nas na Fejsbuku, Tviteru, Instagramu, Jutjubu i Vajberu. Ako imate predlog teme za nas, javite se na bbcnasrpskom@bbc.co.uk

Pogledajte još:

Tekst preuzet sa interneta ne oznacava nase miseljenje nase redakcije. Autor vijesti vijesti.me mi dajemo licno misljenje o svakoj vijesti.

Ocenjujemo vest sa 7/10

Ova vest ima 4429 karaktera sto je za 58% vece od proseka.

Ovo je trenutno 124959 vest